Varna’da 2 Günde Gezilecek Yerler
Bulgaristan’ın deniz başkenti olarak bilinen bu güzel liman şehrine ilk gittiğimde, beni bu kadar köklü bir tarihin ve canlı bir sosyal yaşamın karşılayacağını tahmin etmemiştim. Eğer sizin de rotanız bu taraflara düştüyse ve kısıtlı vaktiniz varsa, Varna’da 2 günde gezilecek yerler listenizi hazırlarken sadece turistik noktaları değil, şehrin ruhunu da içine katmanız gerektiğini söylemeliyim. Varna 2 günlük gezi planı yapmak, aslında Karadeniz’in hırçın dalgalarıyla Avrupa’nın nezih park kültürünün nasıl harmanlandığını keşfetmek demek. Varna gezi rehberi sayfalarında genellikle yüzeysel bilgiler verilir ama ben size sokak aralarındaki o yaşanmışlığı, Roma döneminden kalan taşların kokusunu ve sahil şeridindeki o huzurlu sabah yürüyüşlerini anlatmak istiyorum. Varna gezilecek yerler açısından oldukça cömert bir şehir; bu yüzden Varna seyahat rehberi notlarımı paylaşırken her dakikanızı verimli geçirmeniz için en pratik ve keyifli rotayı çizdim. Varna Bulgaristan gezisi düşünenler için 48 saate sığacak bu dolu dolu program, şehrin hem o mistik geçmişini hem de masmavi geleceğini size sunacak. Hazırsanız, Varna turu için valizleri hazırlayalım ve bu büyüleyici sahil şehrinin altını üstüne getirelim.
Varna 2 Günde Gezilir mi?
Bir şehri keşfetmeye başlamadan önce hepimizin aklında o klasik soru oluşur: Acaba bu süre bana yetecek mi? Kendi deneyimlerimden yola çıkarak söyleyebilirim ki, Varna’nın o kompakt yapısı sayesinde 48 saat aslında şehri “yaşamak” için oldukça ideal bir süre. Elbette her köşesini, her müzesini santim santim gezmek haftalar sürebilir ama Varna 2 günlük gezi planı ile en ikonik noktaları görüp, üzerine bir de deniz havası alıp dinlenmek gayet mümkün.
Varna Kaç Günde Gezilir?
Eğer sadece en meşhur yerleri görüp fotoğraf çekip dönmek niyetindeyseniz, bir gün bile size yetebilir. Ancak ben her zaman şehre biraz “karışmaktan” yanayım. Varna şehir turu yaparken acele etmek, o güzelim binaların detaylarını kaçırmanıza sebep olur. İdeal olan, ilk günü tamamen tarihi merkeze ve müzelere, ikinci günü ise doğaya ve çevre bölgelere ayırmaktır. Bu yüzden Varna gezisi için 2 gün, hem yorulmadan hem de şehirden keyif alarak ayrılmanızı sağlayacak en dengeli süredir.
2 Günlük Varna Gezi Tesisi Kimler İçin Uygun?
Bu rota aslında her türden gezginin beklentisini karşılayacak çeşitliliğe sahip. Özellikle hafta sonu kaçamağı yapmak isteyen çiftler için Varna romantik gezilecek yerler listenizdeki pek çok noktayı bu 2 güne sığdırabilirsiniz. Aynı zamanda çocuklu aileler için de Varna’da ailece gezilecek yerler kapsamında olan devasa parklar ve plajlar bu planda yer alıyor. Eğer sırt çantanızı alıp tek başınıza yola çıktıysanız, Varna merkez gezilecek yerler arasındaki yürüyüş mesafesi sizi hiç yormayacaktır. Kısacası, Varna kısa tatil arayışında olan herkes için bu 2 günlük yoğun ama bir o kadar da dinlendirici tempo tam isabet olacaktır.
Varna’da 2 Günlük Gezi Planı (Gün Gün Rota)
Varna’yı keşfetmek, bir kitabın sayfalarını çevirmek gibidir; her bölümde karşınıza farklı bir dönem çıkar. Varna 2 günlük gezi süresince vaktinizi en verimli şekilde kullanmanız için rotayı mantıksal bir sıraya koydum. İlk gün şehrin kalbinde, tarihin tozlu sayfalarında dolaşacağız; ikinci gün ise Karadeniz’in maviliğine ve yeşilin her tonuna teslim olacağız. Varna tur planı yaparken en önemli kural şudur: Ayaklarınıza güvenin! Çünkü bu şehir, yürüyerek keşfedildiğinde gerçek yüzünü size gösterir.
Varna 2 Günlük Gezi Haritası
Rotamızı çizerken merkezden dışa doğru açılan bir daire hayal edin. Varna seyahati boyunca ana üssümüz her zaman Katedral ve çevresi olacak. Varna şehir içi gezi planımızda birinci gün, birbirine yürüme mesafesinde olan arkeolojik kalıntılar ve müzelerle geçecek. İkinci gün ise biraz daha şehrin dışına, o meşhur manastır ve saraylara uzanacağız. Eğer cebinizde bir Varna gezi rotası haritası varsa, noktaları birleştirdiğinizde şehrin ne kadar düzenli bir yerleşime sahip olduğunu fark edeceksiniz.
Varna’da Ulaşım ve Gezi İpuçları
Şehirde ulaşım aslında sandığınızdan çok daha kolay. Varna’da 2 günde gezilecek yerler listemizin çoğu merkezi noktada olduğu için toplu taşımaya çok az ihtiyaç duyacaksınız. Ancak şehir içi otobüslerin oldukça yaygın ve ucuz olduğunu bilmenizde fayda var. Biletinizi otobüsün içindeki makinelerden veya duraklardaki bati cihazlarından temin edebilirsiniz. Küçük bir ipucu: Eğer vaktiniz kısıtlıysa ve Varna 2 günlük gezi boyunca her yere hızlıca ulaşmak isterseniz, yerel taksi uygulamalarını kullanmak oldukça ekonomik bir çözüm olabilir.
Varna’da 1. Gün Gezilecek Yerler (Tarihi ve Merkez Rota)
Güne şehrin sembolüyle başlamaktan daha iyi bir seçenek olamazdı. İlk günümüzü Varna merkez turu olarak adlandırabiliriz. Bu rota, sizi binlerce yıl öncesinden alıp modern Bulgaristan’ın canlı caddelerine kadar getirecek. Varna’da 1 günde gezilecek yerler dendiğinde akla gelen ne varsa bugün hepsine dokunacağız.
Varna Katedrali (Dormition of the Mother of God Cathedral)
Varna’ya girer girmez altın sarısı kubbeleriyle sizi karşılayan o görkemli yapı, şehrin ruhani kalbidir. Benim için Varna turistik yerler listesinin her zaman bir numarasıdır. Katedralin önündeki meydanda durup o devasa mimariyi izlemek, şehrin ihtişamını anlamak için yeterli.
Varna Katedrali Hakkında Bilgi
19. yüzyılın sonlarında inşa edilen bu yapı, Bulgaristan’ın bağımsızlık sembollerinden biri olarak kabul ediliyor. İçeri girdiğinizde sizi karşılayan freskler ve ahşap oymacılığı işçiliği tek kelimeyle büyüleyici. Varna tarihi yerler arasında bu kadar iyi korunmuş ve hala yaşayan bir ibadethane bulmak insana huzur veriyor. Duvarlardaki ikonaların önünde yanan mumların kokusu, içerideki o loş atmosferle birleşince kendinizi bambaşka bir zamanda hissediyorsunuz.
Varna Katedrali Ziyaret Saatleri
Katedral genellikle sabah 08:00’den akşam 18:00’e kadar kapılarını ziyaretçilere açıyor. Giriş ücretsiz ancak içeride fotoğraf çekmek isterseniz küçük bir ücret ödemeniz gerekebilir. Varna gezi rehberi notlarınıza şunu ekleyin: Pazar sabahları yapılan ayinlere denk gelirseniz, o muazzam koro seslerini dinleme şansı yakalayabilirsiniz.
Varna Arkeoloji Müzesi
Katedralden çıkıp kısa bir yürüyüşle ulaşabileceğiniz bu müze, sadece Varna’nın değil, dünya tarihinin en önemli duraklarından biri. Varna gezilecek yerler listesi hazırlayan her gezginin buraya en az 2 saatini ayırması gerekiyor.
Varna Altın Hazinesi Nedir?
İşte burası zurnanın zırt dediği yer! Dünyanın işlenmiş en eski altın hazinesi tam burada, Varna Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. MÖ 4600-4200 yıllarına dayanan bu hazineyi ilk gördüğümde, binlerce yıl önceki işçiliğin bu kadar kusursuz olması karşısında hayrete düşmüştüm. Varna kültürel miras açısından bu hazineyle dünya çapında bir üne sahip.
Varna Arkeoloji Müzesi Gezisi
Müze sadece altından ibaret değil; antik çağlardan Osmanlı dönemine kadar uzanan devasa bir koleksiyona ev sahipliği yapıyor. Varna müze gezisi sırasında Odessos Antik Kenti’ne dair buluntuları incelerken, şehrin ne kadar stratejik bir liman olduğunu daha iyi anlıyorsunuz. Müzenin geniş bahçesi de en az içi kadar dinlendirici.
Roma Hamamları (Roman Thermae of Odessos)
Arkeoloji Müzesi’nin o büyüleyici atmosferinden çıkıp sahil yönüne doğru dar ve karakterli sokaklardan aşağı indiğinizde, karşınıza aniden devasa tuğla duvarlar çıkacak. Burası, Balkanlar’ın en büyük antik yapılarından biri olan meşhur Roma Hamamları. Varna tarihi yerler arasında burası benim favorilerimden biri; çünkü şehrin göbeğinde modern binaların arasında böyle bir antik kentin yükselmesi gerçekten sürreal bir görüntü oluşturuyor.
Varna Roma Hamamları Tarihi
M.S. 2. yüzyılın sonlarına doğru inşa edilen bu hamam kompleksi, o dönemde Odessos (Varna’nın antik adı) halkı için sadece temizlik değil, aynı zamanda siyasetin ve dedikodunun döndüğü en önemli sosyal merkezdi. Varna turistik mekanlar içinde burayı özel kılan şey, o dönemdeki mühendislik harikası olan yerden ısıtma sistemini (hypocaust) hala çıplak gözle görebiliyor olmanız. Taşların arasında dolaşırken Romalı bir tüccarın binlerce yıl önce burada yürüdüğünü hayal etmek hiç de zor değil.
Roma Hamamları Ziyaret Bilgileri
Burası pazartesi günleri hariç her gün ziyarete açık. Varna turistik noktalar arasında olduğu için giriş ücreti oldukça makul. Yaz aylarında akşam saatlerinde giderseniz, taşların üzerine vuran ışıklarla çok daha dramatik ve fotoğraflık bir atmosfer yakalayabilirsiniz. Varna’da 2 günde gezilecek yerler listenizde burayı mutlaka gün batımından hemen öncesine veya sabahın erken saatlerine koymanızı öneririm.
Varna Şehir Merkezi ve Yaya Bölgesi
Roma’nın tozlu yollarından çıkıp kendimizi Varna’nın en modern ve enerjik kısmına, yani yaya bölgesine atıyoruz. Burası Knez Boris I Bulvarı olarak biliniyor ve şehrin nabzı tam burada atıyor. Varna şehir merkezi tamamen yayalaştırılmış olduğu için elinizde dondurmanızla rahatça vitrinlere bakabilir, sokak sanatçılarını dinleyebilirsiniz.
Varna Merkez Gezilecek Yerler
Katedralden sahile kadar uzanan bu uzun caddede, Barok tarzı binalar sizi karşılayacak. Varna merkez turu yaparken Opera Binası’nı ve önündeki devasa fıskiyeli meydanı es geçmeyin. Akşamları bu fıskiyeler ışık ve müzik gösterisiyle adeta dans ediyor. Benim için Varna yaya bölgesi, Varna’nın o kendine has Avrupa esintili havasını en çok hissettiğim yerdir.
Varna’da Alışveriş Yapılacak Yerler
Eğer Varna alışveriş caddeleri nerede diye merak ediyorsanız, doğru yerdesiniz. Ünlü markaların yanı sıra Bulgaristan’ın meşhur gül ürünlerini (kozmetik, sabun, lokum) bulabileceğiniz küçük butikler burada sıralanmıştır. Sevdiklerinize hediye almak için Varna tatil rehberi notlarınıza bu bölgedeki yerel mağazaları mutlaka ekleyin.
Varna’da 1. Gün Öğle Yemeği Önerileri
Bu kadar yürüyüşten sonra acıkmamak imkansız. Varna mutfağı, Karadeniz’in tazeliği ile Balkanlar’ın doyuruculuğunu birleştiriyor.
Varna’da Ne Yenir?
Tabii ki listenin başında meşhur Shopska Salatası var. Üzerine bolca rendelenmiş beyaz peyniriyle bu salata, Bulgar sofralarının vazgeçilmezidir. Ayrıca deniz şehri olduğumuz için taze mezgit veya kalkan balığını da mutlaka denemelisiniz. Varna Bulgaristan gezisi yapıp da yerel hamur işi olan “Banitsa”yı tatmadan dönmek olmaz.
Varna Merkez Restoran Tavsiyeleri
Merkezde pek çok alternatif var ama benim favorim, hem yerel dokuyu koruyan hem de modern sunumlar yapan restoranlar. Eğer daha otantik bir şey arıyorsanız, ara sokaklardaki “Mehana” denilen geleneksel Bulgar meyhanelerini tercih edebilirsiniz. Varna seyahat rehberi tavsiyem; özellikle liman tarafına yakın yerlerdeki restoranlarda günlük tutulan balıkların tadına bakmanızdır.
Varna’da 1. Gün Akşam Yapılacaklar
Günü bitirirken şehrin en huzurlu anlarına tanıklık etmeye hazır mısınız?
Varna Sahil Yürüyüşü
Yaya bölgesinin sonu sizi doğrudan denize çıkaracak. Varna sahil yürüyüşü, yerel halkın en sevdiği aktivitedir. Dalgaların sesi eşliğinde, iyot kokusunu içinize çekerek kilometrelerce yürüyebilirsiniz. Varna deniz kenarı boyunca dizilmiş palmiyeler size bir an için Akdeniz’deymişsiniz hissi verecek.
Varna Gün Batımı İzlenecek Yerler
Gün batımı için en güzel nokta, liman bölgesindeki (Port of Varna) fenerin olduğu kısımdır. Gökyüzü turuncudan mora dönerken, limana yanaşan gemileri izlemek paha biçilemez. Varna fotoğraf noktaları arasında burası, sosyal medya hesabınız için en estetik kareleri sunacaktır.
Varna’da 2. Gün Gezilecek Yerler (Doğa, Deniz ve Çevre Rotalar)
İkinci günümüzde tempoyu biraz daha doğayla iç içe olacak şekilde ayarlıyoruz. Varna 2 günlük gezi planı kapsamında bugün, şehrin gürültüsünden uzaklaşıp Karadeniz’in tadını çıkaracağız. Varna’da 2 günde gezilecek yerler listenizin en keyifli durakları kesinlikle bugün göreceğimiz noktalar olacak.
Varna Deniz Bahçesi (Sea Garden / Primorski Park)
Varna denilince akla gelen ilk yerlerden biri kuşkusuz Varna Deniz Bahçesi. Burası sadece bir park değil, şehrin karakterini belirleyen devasa bir yaşam alanı. Balkanlar’ın en büyük parklarından biri olarak kabul edilen bu yer, sahil boyunca kilometrelerce uzanıyor.
Varna Deniz Bahçesi Nerede?
Şehir merkezinin hemen bitiminde, sahil şeridine paralel olarak uzanan bu parkın girişi, merkez yaya bölgesinin sonunda sizi karşılar. Varna Sea Garden lokasyonu sayesinde, şehirden kopmadan kendinizi bir ormanda gibi hissetmenizi sağlıyor. Varna parkları arasında en çok ziyaret edileni olması tesadüf değil.
Deniz Bahçesi’nde Yapılacak Aktiviteler
Burada yapabileceklerinizin sınırı yok. Varna park ve bahçeler konusunda çok şanslı; çünkü bu parkın içinde bir Akvaryum, bir Denizcilik Müzesi ve hatta bir Gözlemevi bile var. Ben burada en çok sahil kenarındaki banklara oturup gelip geçeni izlemeyi seviyorum. Varna gezilecek doğal yerler arıyorsanız, sabah erkenden buraya gelip yerel halkla birlikte yürüyüş yapmanızı tavsiye ederim. Eğer çocukla geziyorsanız, içindeki küçük hayvanat bahçesi de ilginç olabilir.
Varna Plajları ve Sahil Şeridi
Parkın hemen alt kısmında Varna’nın meşhur kumları sizi bekliyor. Varna plajları denince akla gelen o ince altın sarısı kumlar, yaz aylarında burayı tam bir tatil cennetine dönüştürüyor.
Varna Merkez Plajı
Şehrin hemen dibindeki bu plaj, erişilebilirliği ile ön planda. Varna merkez plaj alanı, tertemiz denizi ve geniş kumsalıyla dikkat çekiyor. Varna sahil gezisi yaparken ayakkabılarınızı çıkarıp kumların üzerinde yürümek, 2 günlük yoğun temponun yorgunluğunu anında alacaktır.
Varna’da Deniz Keyfi Yapılır mı?
Kesinlikle evet! Karadeniz her ne kadar hırçın bilinse de Varna körfezi genellikle daha sakin bir yapıya sahip. Varna’da deniz keyfi yapılır mı diyenler için cevabım; özellikle Haziran ve Eylül ayları arasında muhteşem olduğudur. Varna sahil şeridi boyunca uzanan plajlarda her bütçeye uygun beach clublar ve halka açık alanlar bulunuyor.
Aladzha Manastırı
Şehir merkezinden biraz uzaklaşıp (yaklaşık 15-20 dakika) ormanın derinliklerine, kayaların içine oyulmuş gizemli bir dünyaya gidiyoruz. Aladzha Manastırı, gördüğüm en sıra dışı dini yapılardan biri.
Aladzha Manastırı Tarihi
13. ve 14. yüzyıllarda keşişlerin dik bir kaya bloğunun içine elleriyle oyduğu bu manastır, tam anlamıyla bir sabır örneği. Varna gezilecek tarihi yerler listesinde burası, mistik atmosferiyle diğerlerinden ayrılıyor. İçerideki hücreleri, mutfak bölümlerini ve kiliseyi gezerken o dönemin yaşam şartlarını hayal etmek insanı sarsıyor. Varna turistik noktalar arasında burası fotoğrafçılar için de bir hazine.
Aladzha Manastırı’na Nasıl Gidilir?
Merkezden kalkan 409 numaralı otobüslerle veya taksiyle kolayca ulaşabilirsiniz. Varna günübirlik çevre gezileri için en popüler durak burasıdır. Varna gezi rehberi notunuza ekleyin: Manastırın hemen yakınında küçük bir müze ve akşamları düzenlenen ışık gösterileri de mevcut.
Euxinograd Sarayı
Rotamızın son büyük durağı, Bulgar kraliyet ailesinin eski yazlık rezidansı olan Euxinograd Sarayı. Varna gezilecek önemli yerler arasında burası, zarafetiyle ön plana çıkıyor.
Euxinograd Sarayı Hakkında Bilgi
Fransız şatolarını andıran mimarisi ve muazzam şarap mahzenleriyle ünlü olan bu saray, aslında hala devlet konuk evi olarak kullanılıyor. Bu yüzden Euxinograd Sarayı gezisi için önceden randevu almanız şart. İçerideki mobilyalar, devasa bahçeler ve denize sıfır konumu büyüleyici. Varna tarihi yapılar arasında en “aristokrat” duranı kesinlikle burası.
Euxinograd Sarayı Ziyaret Saatleri
Genellikle rehberli turlar eşliğinde geziliyor ve belirli saat dilimleri var. Gitmeden önce resmi web sitesinden güncel saatleri kontrol etmekte fayda var. Varna 2 günlük gezi planınızda buraya yer verecekseniz, rezervasyonunuzu haftalar öncesinden yapmanızı öneririm; çünkü talep çok fazla.
Varna’da 2. Gün Öğle ve Akşam Yemeği Önerileri
İkinci günün yorgunluğunu, Karadeniz’in serin esintisi eşliğinde, masmavi sulara karşı yenecek bir yemekten daha iyi hiçbir şey alamaz. Varna 2 günlük gezi planı yaparken yemek saatlerini sadece bir mola değil, aynı zamanda kültürel bir deneyim olarak görmelisiniz.
Varna Sahil Restoranları
Öğle yemeği için Deniz Bahçesi’nden kumsala doğru indiğinizde, sahil şeridi boyunca dizilmiş onlarca şık restoran göreceksiniz. Varna sahil restoranları, özellikle deniz ürünleri konusunda tam bir uzman. Benim size tavsiyem, taze yakalanmış istavrit veya mezgitin yanına, Balkanlar’ın vazgeçilmezi olan közlenmiş biberli sos “Lyutenitsa”yı mutlaka denemenizdir. Varna deniz kenarı restoranları, salaş meyhanelerden lüks işletmelere kadar her zevke hitap ediyor.
Varna’da Akşam Nerede Yemek Yenir?
Gezinin final akşamı için rotanızı yeniden liman (Port of Varna) bölgesine çevirebilirsiniz. Buradaki eski antrepoların dönüştürülmesiyle oluşan restoranlar, şehrin en popüler noktaları haline geldi. Varna’da akşam nerede yemek yenir diye soranlara; limandaki ışıklandırmalar ve demirli gemiler eşliğinde dünya mutfağından örnekler sunan mekanları öneririm. Varna romantik gezilecek yerler listenizdeki en şık akşam yemeği noktası burası olabilir.
Varna’da 2 Günlük Gezi İçin Pratik Tavsiyeler
Varna’da geçirdiğiniz 48 saatin kusursuz olması için bazı ufak ama hayati detayları bilmenizde yarar var. Kendi tecrübelerimden süzülen bu notlar, Varna seyahati boyunca size rehberlik edecek.
Varna’da Dikkat Edilmesi Gerekenler
Şehir genel olarak güvenli olsa da, kalabalık yaya bölgelerinde kişisel eşyalarınıza dikkat etmelisiniz. Ayrıca döviz bozdururken mutlaka resmi bankaları veya otelleri tercih edin; sokak üzerindeki küçük bürolar komisyon oranlarıyla sizi şaşırtabilir. Varna’da 2 günde gezilecek yerler listenizdeki müze ve ören yerlerinde pazartesi günlerinin genellikle kapalı olduğunu unutmayın.
Varna Gezisinde Yanınıza Almanız Gerekenler
Eğer yazın gidiyorsanız güneş kremi, şapka ve en önemlisi rahat bir yürüyüş ayakkabısı olmazsa olmazınız. Varna şehir içi gezi rotamızın çoğu yürüyerek geçeceği için ayak konforunuz çok önemli. Ayrıca Aladzha Manastırı gibi ormanlık alanlara gidecekseniz, yanınıza hafif bir hırka almanızda fayda var; orman havası merkezden daha serin olabilir. Varna gezi rehberi için son bir not: Yanınızda her zaman bir miktar nakit “Leva” bulundurun, bazı küçük yerel dükkanlarda kart geçmeyebilir.
Varna’da 2 Günde Gezilecek Yerler Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yolculuğa çıkmadan önce kafalarda oluşan o son soru işaretlerini de burada temizleyelim.
Varna 2 Gün Yeterli mi?
Bana en çok sorulan sorulardan biri bu. Evet, Varna 2 gün yeterli mi sorusunun cevabı, eğer planlı hareket ederseniz kocaman bir evet! Şehrin ana ruhunu hissetmek, en önemli tarihi mekanları görmek ve sahilin tadını çıkarmak için 48 saat oldukça verimli bir süredir. Elbette vaktiniz varsa bu süreyi uzatıp Varna’da 3 Günde Gezilecek Yerler rehberimize de göz atabilirsiniz.
Varna 2 Günlük Gezi Mantıklı mı?
Özellikle komşu ülkelerden veya Avrupa’dan hafta sonu kaçamağı yapacaklar için Varna 2 günlük gezi mantıklı mı diye düşünmeye hiç gerek yok. Şehir, sunduğu zengin içerikle sizi asla pişman etmeyecek bir destinasyon. Hem kültürel bir doyum sağlıyor hem de deniz havasıyla zihninizi boşaltıyor.
Varna’da Arabasız Gezi Yapılır mı?
Varna, yaya dostu bir şehir. Varna’da arabasız gezi yapılır mı derseniz; merkezdeki pek çok nokta birbirine yürüme mesafesinde. Sadece Aladzha Manastırı veya Euxinograd Sarayı gibi noktalar için toplu taşıma veya taksi kullanmanız gerekecek, ki bu da oldukça kolay ve ekonomik bir çözüm.
